९ माघ २०७८, आईतवार १०:३९ – Page 4 – Nagarikabhiyan : National News

रुसले युक्रेनलाई किन धम्की दिइरहेको छ र नाटोबाट के चाहन्छ ?

काठमाडौँ । के रुसी सेना युक्रेनमा आक्रमण गर्ने तयारीमा छ ? रुसले युक्रेनसँगको सीमामा एक लाखभन्दा बढी सैनिक तैनाथ गरेको छ । रुसले युक्रेनमा आक्रमण गर्ने योजनालाई अस्वीकार गरेको छ, तर त्यसलाई लिएर तनाव बढिरहेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले युक्रेनमा सैन्य कारबाही हुने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । बाइडेनले बुधबार भनेका थिए, ‘मेरा रूसी समकक्ष भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनमा ‘हस्तक्षेप’ गर्नेछन्, तर ‘पूर्ण युद्ध’बाट बच्न चाहन्छन्।’ वास्तवमा, उनलाई रूसी सेनाद्वारा ‘सानो हस्तक्षेप’को डर छ।

तर, बाइडेनको बयानपछि युक्रेनमा उनको आलोचना भएको थियो । त्यसपछि बिहीबार दिएको भाषणमा बिडेनले आफ्नो पहिलो भनाइबाट पछि हटेका थिए। र, उनले युक्रेनमा कुनै पनि रूसी सैन्य घुसपैठलाई ‘आक्रमण’ मानिने बताए। अमेरिकाले युक्रेनलाई सैन्य सहायता स्वीकृत गरेपछि हतियारको पहिलो खेप यस हप्ता युक्रेन आइपुगेको छ र सीमामा तैनाथ सैनिकहरूका लागि हतियार समावेश छ।

यहाँ बेलायती विदेश मन्त्रालयले रुसले युक्रेनमा त्यसलाई समर्थन गर्ने नेता चाहेको बताएको छ । चार पूर्व युक्रेनी नेताहरूको नाम जारी गर्दै मन्त्रालयले भन्यो, ‘यी नेताहरूको रूसी गुप्तचरसँग सम्बन्ध छ र रसियाले उनीहरूलाई सम्भावित उम्मेद्वारको रूपमा हेरिरहेको छ।’ तर, रुसले भने बेलायत र अमेरिकाले लगाएको आरोपलाई झुटो र मिथ्या भनेको छ ।

उल्लेखनीय कुरा के छ भने रुसले युक्रेनलाई लिएर पश्चिमी देशहरूसामु धेरै माग राखेको छ । रुसले युक्रेनलाई कहिले पनि नाटोको सदस्य बन्न दिनुहुँदैन र नेटो गठबन्धनले पूर्वी युरोपमा हुने सबै सैन्य गतिविधि त्याग्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।

यस्तो अवस्थामा अब के हुनसक्छ, जसले युरोपको सम्पूर्ण सुरक्षा व्यवस्थालाई नै खतरामा पार्छ । यहाँ हामी सात प्रश्नहरूको जवाफको साथ रूस र युक्रेन बीचको वर्तमान तनाव बुझ्न प्रयास गर्छौं।

आखिर किन रुसले युक्रेनलाई धम्की दिइरहेको छ ?

युक्रेनी सीमामा १,००,००० भन्दा बढी परिचालन गरे पनि रूसले आक्रमण गर्ने कुनै योजनालाई अस्वीकार गरेको छ। रूसले लामो समयदेखि युरोपेली संस्थाहरू विशेष गरी नाटोसँग युक्रेनको संलग्नताको विरोध गर्दै आएको छ।

युक्रेनको पश्चिममा युरोपेली देशहरू र पूर्वमा रुससँग सिमाना छ। यद्यपी पूर्व सोभियत संघको सदस्य र जनसंख्याको छैटौं भाग रूसी मूलको भएता पनि युक्रेनको रूससँग गहिरो सामाजिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध छ।

सन् २०१४ मा युक्रेनले रुस समर्थक राष्ट्रपतिलाई पदबाट हटाएपछि रुसले दक्षिणी युक्रेनको क्रिमिया प्रायद्वीपलाई आफ्नो भूभागमा गाभेको थियो । एकै समयमा रुसले त्यहाँ पृथकतावादीहरूलाई आफ्नो समर्थन विस्तार गर्यो । जसले पूर्वी युक्रेनको ठूलो भाग कब्जा गरे। त्यसयता रुस समर्थक र युक्रेनी सेनाबीचको भिडन्तमा १४ हजारभन्दा बढी मानिस मारिएका छन् ।

आक्रमणको खतरा कति छ ?
रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्ने आफ्नो कुनै योजना नभएको बताउँदै आएको छ । रुसी सेना प्रमुख भ्यालेरी गेरासिमोभले आक्रमणको योजनाबारे आएको रिपोर्टलाई ‘झूटा’ भनेका छन्।

तर, दुई पक्षबीच तनाव उत्कर्षमा छ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले पश्चिमी शक्तिहरूको आक्रामक व्यवहार जारी राखेमा ‘उचित प्रतिशोधात्मक कदमहरू’ लिने चेतावनी दिएका छन्।

नेटोका महासचिवले युक्रेनमा द्वन्द्वको खतरा वास्तविक भएको चेतावनी दिएका छन् । अमेरिकी राष्ट्रपति बाइडेनले पनि रुस अगाडि बढ्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । अमेरिकाले युक्रेनी सीमामा रुसी सेना जम्मा गर्ने ‘छोटो समय’को लागि कथित योजनाबारे सचेत रहेको बताएको छ।

पृथकतावादी र युक्रेनी सेनाबीच केही वर्षदेखि द्वन्द्व चलिरहेको छ । तर, अहिले दुवै पक्षबीच युद्धविराम चलिरहेको छ ।

युक्रेनको सिमानामा १ लाखभन्दा बढी रुसी सैनिक जम्मा हुनु चिन्ताको विषय हो । रुसले यस सैन्य भेलाको बारेमा कुनै स्पष्टीकरण नदिएको अमेरिकाले जनाएको छ । योसँगै अब रुसी सेना पनि अभ्यासका लागि बेलारुसतर्फ गइरहेको छ ।

रुसी उपविदेशमन्त्री सर्गेई र्याबकोभले हालको अवस्थालाई सन् १९६२ को क्युवाली क्षेप्यास्त्र संकटसँग तुलना गरेका छन् । त्यो बेला अमेरिका र सोभियत संघ आणविक द्वन्द्वको नजिक पुगेका थिए । पश्चिमी गुप्तचर एजेन्सीहरू विश्वास गर्छन् कि युक्रेनमा रूसको आक्रमण २०२२ को शुरुमा हुन सक्छ।

रुस नाटोबाट के चाहन्छ ?
रुसले नाटोसँगको आफ्नो सम्बन्धलाई नयाँ आकार दिन अडान राखेको छ। रुसका उप-विदेशमन्त्री सर्गेई र्याबकोभले भने, ‘युक्रेन कहिले पनि नाटोको सदस्य बन्नु हुँदैन भन्ने निर्णय गर्नु हाम्रो लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ।’

रुसले नाटो देशहरूले युक्रेनलाई लगातार हतियार आपूर्ति गरिरहेको आरोप लगाएको छ र त्यसले अमेरिकाले दुई देशबीच तनाव उत्पन्न गराएको छ। राष्ट्रपति पुटिनले भनेका छन्, ‘रुस अब पछि हट्ने छैन। हामी यसरी बसिरहने के सोच्नुहुन्छ ?’

वास्तवमा, रूसले नाटो सेनाहरू १९९७ अघि जस्तै सीमाहरूमा फर्कन चाहन्छ। यसको माग नाटो गठबन्धनले अब पूर्वमा आफ्नो सेना विस्तार नगर्नु र पूर्वी युरोपमा आफ्नो सैन्य गतिविधि रोक्नुपर्छ।

यसको अर्थ नाटोले पोल्याण्ड र इस्टोनिया, लाटभिया र लिथुआनियाका बाल्टिक देशहरूबाट आफ्ना सेना फिर्ता गर्नुपर्नेछ। साथै, उसले पोल्याण्ड र रोमानिया जस्ता देशहरूमा तैनाथ मिसाइलहरू राख्न सक्षम हुनेछैन।

रुसले अमेरिकासँग एउटा सम्झौता गर्ने प्रस्ताव पनि गरेको छ जसअन्तर्गत उसले आफ्नो देशको भूभाग बाहिर आणविक हतियार तैनाथ गर्न प्रतिबन्ध लगाउनेछ।

युक्रेनसँग रुसको माग के हो ?
रुसले २०१४ मा क्रिमियालाई आफ्नो भूभागमा गाभेको थियो र भनिन्छ कि यो प्रायद्वीपमा ऐतिहासिक दाबी छ। युक्रेन सोभियत संघको एक हिस्सा हो। एकै समयमा भ्लादिमिर पुटिनले १९९१ मा सोभियत संघको पतनलाई ‘ऐतिहासिक रूसको विघटन’को रूपमा सम्झाउँछन्।

गत वर्ष एक लामो लेखमा उनले रुसी र युक्रेनीहरूलाई ‘एउटै राष्ट्रियताका’ भनेका थिए। यसले पुटिनको सोचलाई उजागर गरेको विज्ञहरू विश्वास गर्छन्। उक्त लेखमा पुटिनले युक्रेनका वर्तमान नेताले ‘रुस विरोधी परियोजना’ चलिरहेको पनि बताएका छन् ।

पूर्वी युक्रेनमा द्वन्द्वका लागि सन् २०१५ को मिन्स्क शान्ति सम्झौता पूरा नगरेकोमा रुस पनि रिसाएको छ।

मुख्यभूमिबाहेक अन्य क्षेत्रमा निर्वाचनको स्वतन्त्र अनुगमनका लागि अहिलेसम्म कुनै सहमति हुन सकेको छैन । रुसले यो सबै लामो द्वन्द्वको हिस्सा भएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ।

के रुसको सैन्य कारबाही रोक्न सकिन्छ ?
रुसी राष्ट्रपति पुटिनले धेरै पटक जो बाइडेनसँग अन्य उच्चस्तरीय वार्ता जारी राख्नु पर्ने बताएका छन्। यद्यपी, रूसी अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि तिनीहरूका मुख्य मागहरू अस्वीकार गर्दा गम्भीर परिणामहरू हुनेछन्।

अब प्रश्न उठ्छ, रूस कति टाढा जान्छ ? अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले युक्रेनमाथि ‘पूर्ण आक्रमण’ गरे रुसका लागि नराम्रो परिणाम हुने चेतावनी दिएका छन् । तर, बाइडेन आफैले रुसको ‘सानो हस्तक्षेप’मा भने कि यसले ‘यसलाई कसरी व्यवहार गर्ने भन्नेमा पश्चिमी देशहरूबीच असहमति’ निम्त्याउन सक्छ।

ह्वाइट हाउसले जोड दियो कि रूस र युक्रेनबीचको सीमामा कुनै पनि कारबाहीलाई आक्रमण मानिनेछ, तर रसियासँग साइबर आक्रमण र अर्धसैनिक कारबाही जस्ता अन्य उपायहरू पनि छन् भनेर उल्लेख गरेको छ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले रुसले युक्रेनको पूर्वी सिमानामा लडिरहेका आफ्ना समर्थक विद्रोही विद्रोहीमाथि आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ, ताकि उसले आफ्नो बहाना प्रयोग गरेर युक्रेनमा आक्रमण गर्न सकून्। तर, रुसले यस्ता आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

रुसले विद्रोही नियन्त्रित क्षेत्रमा ५ लाख राहदानीहरू वितरण गरेको आरोप पनि लगाइएको छ, ताकि यदि आफ्नो मनसाय पूरा भएन भने आफ्ना नागरिकहरूको सुरक्षाको आडमा कुनै पनि कार्यलाई जायज ठहराउन सक्छ।

यदि रूसको एकमात्र लक्ष्य नाटोलाई आफ्नो छिमेकीबाट बाहिर निकाल्न बाध्य पार्नु हो भने, यो सफल हुने सम्भावना छैन। नाटोले भविष्यमा हात बाँध्ने कुनै पनि प्रयासलाई अस्वीकार गरेको छ।

अमेरिकी उप-विदेशमन्त्री वेन्डी शर्मनले भने, ‘हामी कसैलाई नाटोको ‘खुला ढोका नीति’लाई धक्का दिन दिनेछैनौं।’

अर्कोतर्फ युक्रेनले नाटोमा सामेल हुनको लागि स्पष्ट समयसीमा खोजिरहेको छ र नाटोले पनि रुसलाई ‘यस प्रक्रियामा हस्तक्षेप गर्ने कुनै भिटो वा अधिकार नभएको’ भनेको छ।

स्वीडेन र फिनल्याण्ड जो नाटोका सदस्य छैनन् । तर, पनि नाटोसँगको सम्बन्धलाई गहिरो बनाउन रुसले गरेको प्रयासलाई अस्वीकार गरेका छन्। फिनल्याण्डका प्रधानमन्त्रीले भने, ‘हामी चालबाजीलाई स्वीकार गर्दैनौं।’

पश्चिमी देशहरूले युक्रेनलाई कत्तिको समर्थन गर्नेछन् ?
अमेरिकाले युक्रेनलाई ‘सार्वभौमसत्ता’ सुरक्षित गर्न सहयोग गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताएको छ। उसले युक्रेनलाई हतियारको रुपमा सैन्य सहयोग पनि गरिरहेको छ । तनाव कम गर्ने पश्चिमी देशहरूको मुख्य हतियार हतियार र सल्लाहकारको रूपमा ‘प्रतिबन्ध’ र ‘सैन्य सहायता’ हो।

अमेरिकी राष्ट्रपति बाइडेनले रुसलाई युक्रेनमा आक्रमण गरेमा कहिल्यै नदेखेको न सुनेको प्रतिबन्धको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् । तर, यस्तो प्रतिबन्ध के हुन सक्छ ?

रुसको लागि सबैभन्दा ठूलो आर्थिक प्रहार रुसको बैंकिङ प्रणालीलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्विफ्ट भुक्तानी प्रणालीबाट काट्नु पर्ने हुन सक्छ। यो अन्तिम उपाय हुन सक्छ, तर लाटभियाले यसो गर्दा रुसलाई कडा सन्देश जाने बताएको छ।

रूससँग पनि गर्न सकिने अर्को कठोरता भनेको जर्मनीमा रुसको नर्ड स्ट्रिम २ ग्यास पाइपलाइनको कामलाई रोक्नु हो। जर्मनीले यसलाई अनुमोदन गर्न विचार गरिरहेको छ। जर्मनीका विदेशमन्त्री एनालेना बेर्बोकले रुसले कुनै सैन्य कारबाही गरेमा यो पाइपलाइनको काम सुरु नगर्ने स्पष्ट पारेकी छिन् । रुसी प्रत्यक्ष लगानी कोष वा रुबललाई विदेशी मुद्रामा रूपान्तरण गर्ने बैंकहरूलाई प्रतिबन्ध लगाउने कदमहरू पनि अपनाउन सकिन्छ।

के पश्चिमी सेनाहरू मिलेर काम गर्नेछन् ?
अमेरिकाले आफ्ना सहयोगीहरूसँग मिलेर काम गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताएको छ तर अमेरिका र युरोपेली देशहरूबीच मतभेद रहेको छ । रुसले अमेरिकासँग एक्लै मिलेर आफ्नो भविष्यको निर्णय गर्न नसक्ने युरोपेली नेताहरूले जोड दिएका छन् । फ्रान्सले युरोपेली शक्तिहरूले नाटोसँग मिलेर रुससँग वार्ता गर्नुपर्छ भन्ने प्रस्ताव राखेको छ।

युक्रेनका राष्ट्रपतिले यस संकटको समाधान खोज्न अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन बोलाउन चाहन्छन्, जसमा रुससँगै फ्रान्स र जर्मनी पनि सहभागी हुनेछन्। यी चार देशका नेताहरू नियमित रूपमा भेट्दै आएका छन्, जसलाई नर्मन्डी क्वाट्रेट वा ‘नर्मन्डी क्वार्टेट’ भनिन्छ। तर, राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनमा कुनै पनि सम्झौता नाटोसँग सम्बन्धित आफ्ना मागहरू स्वीकार गरे मात्रै हुने माग गरिरहेका छन्।-एजेन्सी

प्रदेश १ मा भागबन्डा मिलाउन ७ वाट १२ मन्त्रालय पुर्‍याइँदै

काठमाण्डौं । पाँच दलीय गठबन्धनले नेतृत्व गरेको प्रदेश १ मा भागबन्डा मिलाउनका लागि मन्त्रालयको संख्या १२  पुर्‍याईने भएको छ । नेकपा एकीकृत समाजवादीका राजेन्द्र राईले नेतृत्व गरेको प्रदेश १ मा नेपाली कांग्रेस, नेकपा माओवादी केन्द्र, जनता समाजवादी पार्टीलगायतलाई मन्त्रालय भागबन्डा मिलाउन ५ वटा मन्त्रालय थप गरिन लागेको हो ।

‘यसअघिको ७ वटा मन्त्रालयमा ५ वटा मन्त्रालय थप गरेर प्रदेश १ मा १२ मन्त्रालय  पुर्‍याउने गरी गृहकार्य भएको छ,’ मुख्यमन्त्री निकट स्रोतले भन्यो, ‘मुख्यमन्त्रीले यसअघि नै ११ पु¥याउने जनाईसके पनि आर्थिक मामिला मन्त्री इन्द्रबहादुर आङबो नेतृत्वको कार्यदलले १२ वटा मन्त्रालय बनाउन सिफारिस गरेको छ ।’ मन्त्री आङवो नेतृत्वको कार्यदलले १२ मन्त्रालय बनाउन सिफारिश गरे पनि प्रतिवेदन भने अझै सार्वजनिक गरिएको छैन ।

‘मन्त्रालय बाँडफाँड कार्यदलले प्रतिवेदन बुझाइसकेको छ, राष्ट्रियसभा निर्वाचन लगत्तै मुख्यमन्त्रीले उच्च स्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको बैठक राखेर मन्त्रालयको संख्या र मन्त्रालय बाँडफाँट सम्बन्धी औपचारिक निर्णय गरिनेछ,’ मन्त्री आङबोले सञ्चारकर्मीसँग भनेका छन । उनका अनुसार मन्त्रालयको संख्या बढने भएकाले स्वतः मन्त्रालय टुक्राउने र त्यसका नयाँ नामाकरणका बारेमा पाँच दलीय गठबन्धनको उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रमा अनौपचारिक छलफल भने भईसकेको छ ।

मन्त्रीपरिषद् विस्तार हुन नसक्दा मुख्यमन्त्री राईले उद्योग पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालय, भूमी व्यवस्था तथा सहकारी मन्त्रालय आफैसँग राखिरहेका छन् भने अन्य ५ जनालाई मन्त्रालयको जिम्मेवारी तोकेका छन् । जसअनुसार आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयमा इन्द्र आङ्गवो, आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयमा केदार कार्की, भौतिक पुर्वाधार विकास मन्त्रालयमा हिमाल कार्की, सामाजिक विकास मन्त्रालयमा जयराम यादव तथा सोही मन्त्रालयको राज्यमन्त्रीमा बिष्णु तुम्वाहाम्फेलाई मात्रै जिम्मेवारी तोकिदिएका छन् ।

गत १६ कात्तिकमा प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमामा प्रदेश प्रमुख सोमनाथ अधिकारीले राईलाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गरेका थिए । तर, झन्डै तीन महिना बितिसक्दा पनि मन्त्रीपरिषदलाई पूर्णता दिन नसकिरहेका राईले ५ दलीय गठबन्धनभित्र भागबन्डा मिलाउन मन्त्रालयलाई टुक्राएर १२ पुर्‍याउन लागेका हुन् ।

उता, केही दिन अघि बसेको ५ दलीय गठबन्धन आवद्ध उच्च स्तरीय राजनीतिक संयन्त्र बैठक पछि संयोजक राजीव कोइरालाले राष्ट्रियसभा निर्वाचन पछि प्रदेश १ को मन्त्रीपरिषद् विस्तार र प्रदेश नामाकरणका बारेमा निर्णय लिने बारेमा छलफल चलिरहेको जनाएका छन । उनका अनुसार १२ माघमा हुने राष्ट्रियसभा निर्वाचन लगत्तै प्रदेश १ मा मन्त्रीपरिषद् बिस्तार हुनेछ ।

मधेस प्रदेशको राजपत्रमा ‘चुच्चे नक्सा’ गायब

काठमाण्डौं । तत्कालिन प्रदेश नम्बर २ ले नाम परिवर्तन गरि ‘मधेस प्रदेश’ बनाएको बिषयमा जारी राजपत्रमा ‘चुच्चे नक्सा’ समेटिएको छैन् ।

सार्वभौम संघीय संसदले लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानीसमेटेर नयाँ नक्सा जारी गरेको दुई बर्ष वितेको अवस्था हुदाँ हुदाँ पनि मधेस प्रदेशले भने पुरानै नक्सामार्फत राजपत्र प्रकाशित गरेको छ ।

मधेस प्रदेश नामाकरण गरिएको बिषय जानकारी दिन जारी राजपत्रमा चुच्चे नक्सा नअटेको हो । मधेस प्रदेशका महान्यायधिवक्ता दिपेन्द्र झाले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको पत्रमा चुच्चे नक्सा नदेखिए पछि सर्वाधिक चासोको रुपमा हेरिएको छ ।

आज ६९औं विश्व कुष्ठरोग दिवस मनाइँदै

गत वर्षको तथ्याङ्क अनुसार

काठमाडौँ । आज ६९औं विश्व कुष्ठरोग दिवस नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम गरी भव्य रुपमा मनाइँदै छ  । हरेक वर्ष जनवरी महिनाको अन्तिम आइतबार विश्व कुष्ठ रोग दिवस मनाउने गरिन्छ ।

कुष्ठरोगविरूद्ध जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले सन् १९५४ देखि यो दिवस विश्वभर मनाउन थालिएको हो । सन् २०१० मै नेपालमा कुष्ठरोग निवारण भएको घोषणा गरि पनि  नेपालमा नयाँ बिरामी देखिने गरेका छन् । नेपालमा प्रत्येक वर्ष तीन हजारभन्दा  बढी नयाँ बिरामी थपिने गरेका सरकारी तथ्यांक छ ।

कुष्ठरोग वंशाणुगत रोग भने होइन्  ।  तर, परिवारमा वा समुदायमा कसैलाई देखिएको छ भने अरुमा पनि देखिन सक्ने  सम्भावना भने उच्च रहने चिकित्सकहरु बताउँछन् । यदि समयमै कुष्ठरोगको उपचार हुन नसके रोगीहरू अपांग हुने र ज्यानसमेत गुमाउन सक्ने जोखिम भने तीव्र हुन्छ ।

लुम्बिनी तथा देशका केही स्थानमा मेघ गर्जनसहित वर्षा !

काठमाण्डाैं । हाल देशमा पश्चिमी  न्यून चापिय प्रणालीको प्रभाव रहेको छ । बिहान सुदूरपश्चिम, कर्णाली र मधेश प्रदेशका एक-दुई स्थानमा हल्का वर्षा भइरहेको छ ।

दिउँसो देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रहने माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जानकारी दिएकाे छ । लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिमका केही स्थानमा मेघ गर्जन चट्याङसहित हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना छ भने बाँकी प्रदेशका थोरै स्थानहरुमा हल्का वर्षा हुनेछ।  कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागका धेरै स्थानमा साथै गण्डकी, बागमती र प्रदेश १ का उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागका केही स्थानमा हल्का देखि मध्यम हिमपातको सम्भावना छ ।

साेमबार सुदूरपश्चिम, कर्णाली, लुम्बिनी र गण्डकी प्रदेशका केही स्थानमा हल्कादेखि मध्यम र बाँकी प्रदेशका थोरै स्थानमा हल्का वर्षाको सम्भावना  छ। देशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागका केही स्थानमा हल्का हिमपातको आँकलन गरिएकाे छ ।

अफगानिस्तानमा सार्वजनिक भ्यानमा बिस्फोट हुँदा ७ जनाको मृत्यु

काबुल । अफगानस्तिाको हेरान्त प्रान्तमा शक्तिशाली बिस्फोट हुँदा कम्तिमा साता जनाको मृत्यु भएको छ । शनिबार साँझ भएको सो बिस्फोटमा अन्य सात जना घाईते भएका छन् । घाईतेमध्ये केहीको अवस्था गम्भीर रहेको हेरातका गुप्तचर अधिकारीहरुले बताएका छन् ।

एउटा भ्यानको इन्धन राख्ने ट्यांकीमा बिस्फोट गराइएको थियो । आक्रमणको कुनै पनि समूहले जिम्मा लिएको छैन् । सार्वजनिक यातायात सेवाका लागि प्रयोग हुने एउटा सानो भ्यानमा बिस्फोट गराइएको थियो । मृत्यु हुनेमा चार जना महिला रहेको हेरात प्रान्तीय अस्तपालका एक अधिकारीले बताएका छन् । बिस्फोटको जिम्मा कुनै पनि समूहले लिएको छैन् ।

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुको सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्छ

नेपालमा संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुको सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्ने बेला आएको छ । नेपाली जनताको रगत र पसिनाको कमाईमा रजाई गर्ने काममा व्यस्त बनेका जनप्रतिनिधिहरुको सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्ने बेला आएको जनआबाज उठन थालेको छ । जनताबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरु देश र जनता प्रति प्रतिवद्ध हुनुपर्नेमा त्यसो नभई आफू प्रायः व्यक्तिवादी, व्यक्तिगत, परिवारबाद, पार्टीबाद, जातीबाद र अतिबादको लाईनमा लागेर अनियमितता र अकुत सम्पती कमाएको आरोप घरघर, गाउँगाउँ, टोलटोलबाट उठन थालेकाले उनीहरुको सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्ने बेला आएको नागरिकको माग बाहिर आएको छ ।
देशको विकास गर्नका लागि निर्वाचित भएका संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र मुलुक नेपालको जनप्रतिनिधिहरुको जिवनशैली, रहनसहन र हैसियतमा परिवर्तन भएपनि नागरिकको अवस्था र जिवनशैली राणाशासन, शही शासन जतीकै रहेको छ । झन श्रममा लागेकाहरुको अवस्था त झनै खस्केको अवस्थामा छ । नागरिकहरुले कृषि, पेशा र व्यपार गरेर तीनै तहका सरकारले तोकेको कर तिर्ने काम कहिले छाडेको छैन तर ती करको रकम कहाँ , कसरी, कस्ने, किन, कसका लागि कति खर्च ? गर्छन भन्ने बारमा जानकारी लिन पनि चाहदैन र सरकारले दिन पनि चाहदैन् । यो विडम्बनाका कारणले नेताहरु मोटाउदै जाने र जनता दुब्लाउदै जाने स्थिती रहेको छ । किन भने सरकारहरुले बढाएको कर वा तोकेको करको बारेमा नागरिकले प्रश्न गर्ने हैसियत नै नराखेको स्थितीको फाईदा उठाउदै जनप्रतिनिधिहरुले मोनोपोली गरेको, आफ्नो सेवा सुविधा बढाउनेदेखी कमिसन र घुस बढी आउने योजनाहरु बनाउनेमा व्यस्त रहेको देखिन्छ । नागरिकहरुले आफ्नो सम्पतीको कर तिरेर जनप्रतिनिधि पालनमा लागेको समेत उठन थालेको छ । नागरिकको शिक्षा, स्वास्थ्य, विधुत, खानेपानी, यातायात, संचार सहित बसोबास योग्य समाज निर्माण गर्नुपर्नेमा सरकारहरुमा रहेका जनप्रतिनिधिहरु केवल आफ्नो घर, परिवार र केही साझँको भण्डी, होटेल र तारे होटेलमा मात्र खर्च गर्न व्यस्त भएका छन् । उनीहरुको एउटै मात्रै स्वार्थ बैधानिक लुट मच्चाउने रहेको देखिन्छ । एउटा उदाहरणका लागि एउटा वडामा संचालन खर्चका नाममा ८ देखी १२ लाख रुपियाँ बजेट, सरकारी सवारी अनि त्यसमा हाल्ने इन्धन वडामा एक लाख बढी र गाउँ नगरमा ५० लाखदेखी दुई करोडसम्मको खर्च संस्थागत भ्रष्टाचार गर्नका लागि हो भन्ने कुरा कसैबाट लुकेको छैन् । होला कोही जानेर पनि नजाने जस्तो गर्ला, कोह िसाच्चै नजानेको पनि होला तर यर्थात चित्रण भनेको निर्वाचनका बेलामा रातमा मासुभात, केहीलाई रक्सी र दुई सय देखी एक हजार रुपियाँसम्म वितरण गरेको उठाउने र अकुत सम्पती कमाई समाजमा मपाई पनि देखाउने जनप्रतिनिधिहरुको अधिकार प्राप्ता निकाय वा नागरिक समाज र नागरिक स्वयमले सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्ने असल काम गर्नेलाई सम्मान र गल तगर्ने, अकुत कमाउनेलाई कार्वाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ । होईन भने भ्रष्टाचारी, दुराचारी र कामचोरहरुको हालीमुहाली बढ्ने छ । नागरिकलाई थप शोषण, दमन र अन्याय गर्नेछ । विभेदकारी समाज निर्माण गर्नेछ । द्धन्द्धको सृजना गरी नागरिक नागरिक बचिमै झग्डा लगाई रमिते बन्ने र थप फाईदा उठाउने कार्यमा लाग्नेछ । त्यसैले पनि जनप्रतिनिधिहरुको तीन पुस्ते र ससुराली तथा माईतीको समेत स्वभाविक कि अस्वभाविक सम्पती हो भनेर यो चार वर्षे कार्यकालको परिक्षण गर्नका लागि पनि सुक्ष्म छानविन आवश्यक छ ।
सधै रुने र एकले अर्कालाई देखाउदै गुनासो गर्ने परिपाटी ः
जनताबाट निर्वाचित भएका जनप्रतिनिधिहरु मध्ये अधिकाशंको कुरा सुन्दा साच्चै पीडित भएको र अरु राहत नै दिनुपर्ने अवस्था आएको हो की जस्तो गरेर रोएर बोल्ने, प्रत्येक शब्दमा वाक्यमा कसम खादै घाटामा परेको भन्ने, घरको काम चौपट भयो भन्ने, परिवारसंग समय दिन नसेकको भन्ने, व्यपारव्यसाय चौपट भयो भन्ने, यो पद मलाई घाडो भएको भन्ने, जनताको गाली मात्रै खानुपरेको भन्ने, रुनै खोज्ने गरि सिधासोझा जनातलाई पत्याउने गरि गफ हाक्छन् । त्यतिमा मात्रै सिमित रहदैन । वडा सदस्यले वडा अध्यक्ष फटाहा हो ? एकलै कमाउन लागे, घर जोडे, जग्गा जोडे, बजारमा पनि कमाए , घरको गाडीमा पनि वडाकै इन्धन हाले , भट्टी पनि धाए भन्छन भो वडा अध्यक्षले सदस्यहरुको काम गर्न दिएन, हिसाव मात्रै माग्छन, गाउँ नगरले समयमा निकासा दिएन, अध्यक्ष, मेयरले कुरा सुनेन,कर्मचारी र हामिक मिलाउनै मुस्लिक पर्छ । बिना कमिसनज कागज नै अगाडी बढ्दैन भनेर पन्छिने तर आफू लाखौ करोडोको अकुत सम्पती कमाउने गरेका छन् । अध्यक्ष वा मेयरले वडा अध्यक्षहरु कार्यपालिका सदस्यहरुले बिना बार्गेनिक सभामा पास नै गर्दैनन् सबै बजेट वडाले नै लाने गरेका छन् । हामीलाई मुखडा मात्रै बनाएको स्थिती छ । सुविधा जति वडामा छन् काम जती हामीले गाउँ वा नगरमा गर्नुपर्ने अवस्था छ । वडा नै बलिया छन् । वडाले नगरी हामीले त केही गर्न सकेका छैनौं । त्यसमा पनि स्थायी सरकार भन्ने कर्मचारी तन्त्रको आफ्नै सिण्डिकेट छ भन्दै पन्छिने गरेका छन् । कर्मचारीहरुले भने जनप्रतिनिधिको आदेश विना चियासम्म खान नपाएको भन्दै आफ्नो दुखेसो पोख्दै रुनै खोज्छन् । स्थानीय तलका कर्मचारी र जनप्रतिनिधिले प्रदेश र संघलाई देखाउछन् भने प्रदेशले स्थानीय र संघलाई अनि ंसंघले प्रदेश र स्थानीय तहलाई कार्यान्वयनको मुल ठाउमा रहेको भन्दै आफ्नो अनुगमन निरिक्षणसम्मको जिम्मेबारी विर्सेर आरोपप्रत्यारोपमा सिमित बनेका छन् । हो यो बीचमा सबैले आफूलाई चोखो देखाउने प्रयास गर्दा पनि विकासका काम किन समयमा भएन ? योजनाहरु किन पारदर्शी भएन ? गरिएका विकास निर्माणहरु किन दिगो हुन सकेन ? बनेको वर्ष नै किन भत्कियो , किन उकियो ? कार्यक्रमहरु किन कोठा र कागजमा सिमित भयो ? कसले यसतो गर्यो ? भन्ने जवाफ सार्वजनिक सुनुवाई गरेर, नागरिक बहस चलाएर , जनतासंग नेता वा जनप्रतिनिधि कार्यक्रम राखेर किन पखाल्न सकेन ? कसले रोक्यो ? यो प्रश्नको जवाफ दिन सक्ने र आफ्नो सम्पती जनताको अगाडी प्रस्तुत गर्न वा देखाउन नसकनेहरुको सुक्ष्म छानविन गर्नु नै पर्छ । किन जनप्रतिनिधिहरुको सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्छ ः नेपाली नागरिकलाई सम्पतीको हक रहेको छ । त्यो अन्तरगत सम्पती कामाउने अधिकार जनप्रतिनिधिहरुको हकमा पनि लागु हुन्छ । तर जनप्रतिनिधि हुनु अगाडीको उसको पेशा, काम, श्रम, रोजगार , कृषि , पेशा व्यवसायको माध्यमबाट प्राप्त भएको सम्पती , जिवनशैली, रहनसहन, परिवारिक हैसियत, लुवाईखुवाई, सरकारी सेवाको सदुपयोग दुरुपयोग लगायतका सवाललाई प्रष्ट पार्टका लागि सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्छ । जनप्रतिनिधि हुनु अघिको अवस्थाको घर, जग्गा उसको नाममा , उसका परिवारका सदस्यहरुको नाममा , बाउआमा, श्रीमती, छोराछोरी, सासु ससुरा, माईति र सुसुरालीको समेत सम्पतीको सुक्ष्म छानविन गरी नियमित कमाएको र अनियमित कमाएको प्रष्ट पार्नका लागि छानविन गर्नुपर्छ । यो छानविन बाट नियमति कमाई मात्रै गर्नेलाई सम्मान र पुरस्कार दिनुपर्ने तर अनियमित अकुत कमाउने वा सम्पती जोड्नेलाई कार्वाही गर्नका लागि सुक्ष्म छानविन गर्नुपर्छ ।
अव आउने जनप्रतिनिधिहरुले यसतो पटाही र अनाधिकृत निर्णय गरेर जनतालाई मार्ने र आफू कमाउने क्रम कम हुन्छ ।
निश्कर्ष ः
साईकलको हैसियत नभएकाहरुले चार चक्के चढ्ने भएका छन् । बस गाडिमा चालक, सहचालक, टिकट काउण्टरमा काम गर्ने, चिया , चना चट्पटे बेच्ने, नाच्ने गाउँने, एनजीयो चलाउने, पत्रिका र रेडियो सहितका मिडिया चलाउने, केरा खेती गर्ने, कृषि र पशु पालनमा लागेकाहरुको मासिक आम्दानीले सामान्य जिवन यापन गर्नेहरु स्थानीय तहको निर्वाचनमा निर्वाचित भएपछि एकाएक छोटो समयमा साम्नती प्रवृतिको देखिएको छ । वडा अध्यक्ष, पालिकाका अध्यक्ष,उपाध्यक्ष, मेयर, उपमेयर सहितको निर्वाचन अघिको हैसियत र पछिको चार वर्षे कार्यकालमा दिन दुई गुणा रात चौगुणाको हिसावले बढेको छ । उसको क्रय शक्ती, घरगगा, महलको तल्लाले आशास छुन लागेकाले यसमा छानविन अति आवश्यक छ । जनप्रतिनिधिहरुले कमाउन नहुने भन्ने होईन तर उसले आफ्नो पदिय मर्यादा, मानविय मूल्यमान्यता, देश, परिवेश र जनताको माग आवश्यकतालाई बेवास्ता गरि समाजलाई अपच हुने काम गर्नुहुदैन् । भ्रष्टाचार गर्ने, अनियमितता, ढिलासुस्ती गर्ने, अकुत सम्पती कमाउने, जनतालाई दुख दिने पात्र होईन प्रवृति हावि भएकाले यसमा अहिले पनि सुर्धिनु पर्छ । र आउनेबाला जनप्रतिनिधिहरुले पनि यो भ्रष्ट र कमाउ प्रवृतिबाट मुक्त भई सुशासन, पारदर्शिया, जवाफदेहिता, वीधिको शासन र जनतालाई केन्द्रमा राखेर गुणस्तर विकासमा लाग्नुपर्छ ।

 

एक महिलाको हत्या

सुनसरीको भोक्राहा नरसिंह गाउँपालिका वडा नंम्बर १ ढोकमा एक महिलाको हत्या भएको छ । भोक्राहा नरसिंह गाउँपालिका वडा नं १ ढोकका ३२ वर्षीय पती लालुप्रसाद उराँवले आफ्नै पत्नी ३० वर्षिया चन्द्रकला उराँवको खुकुरी प्रहार गरी हत्या गरेको हो । प्रहरीका अनुसार लालुप्रसाद र चन्द्रकला बीचमा घरायसी बादबिबाद हुदाँ पतीले माघ ७ गते शुक्रबारराती पत्नीको हत्या गरेको हो ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रहरी उपरीक्षक संजयसिंह थापाका अनुसार चन्द्रकलालाई पती लालुप्रसाद उराँवले गएराती आफ्नै घरमा समान्य विवाद भएको र त्यसको रिसआवेगमा आएर धारिलो हतियार खुकुरी प्रहारगरी हत्या गरिएको प्रारम्भीक जानकारी आएको छ ।
लालुप्रसादले शुक्रबार राति साढे ९ बजेको समयमा पत्नी चन्द्रकलाको घाँटीमा धारिलो खुकुरी प्रहार गरी गम्भीर घाइते बनाएका थिए । उपचारका लागि अस्पातल लाने क्रममा मृत्यु भएको स्थानीयहरुले बताएका छन् । स्थानीय पत्रकार सुरेन्द्र मेहताले भने खुकुरी प्रहारबाट गम्भीर घाइते भएकी चन्द्रकलाको घरमै मृत्यु भएको जानकारी दिनुभएको छ । खुकुरी प्रहार गरेपछि तत्काल फरार भएका लालुप्रसादलाई स्थानीयवासीहरूले खोजी गरि प्रहरीलाई राती नै जिम्मा लगाएका छन् । हत्या गरिएको लालुप्रसादको पत्नीको शव पोष्टमार्टमका लागि जिल्ला अस्पताल इनरूवामा राखिएको छ ।

एक कोभिड १९ संक्रमित महिलाको मृत्यु

सुनसरीको धरान स्थित वीपी कोईराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा उपचाररत्त रहनुभएकी एक कोभिड १९ संक्रमित महिलाको मृत्युभएको छ । मृत्यु हुनेमा सिराहाकी ६२ वषिर्या महिला रहेको वीपी कोईराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका सह प्रवत्ता डा चुडामणी पोखरेलले जानकारी दिनुभयो । पोखरेलका अनुसार पहिलेदेखि दृघ रोगी रहेको बेला कोरोना समेत संक्रमण भई उपचारको क्रममा शुक्रबार मृत्यु भएको हो ।

औरावनीका वृद्धवृद्धालाई सिरक वितरण

सुनसरीको गढी गाउँपालिका वडा नंम्बर २ औरावनीका वृद्धवृद्धा सहित विपन्न परिवारलाई सिरक वितरण गरिएको छ । जाडो प्रभावित भएकाहरुलाई राहतस्वरुप एक एकवटा नयाँ सिरक प्रदान गरिएको गढी गाउँपालिका वडा नंम्बर २ औरावनीका वडा अध्यक्ष अरुण कुमार चौधरीले जानकारी दिनुभयो । वडाभित्रका ४०० जना एकल महिला, अपांगता भएका बालबालिका, वृद्धवृद्धा, बिरामी, गर्भवती महिला सहित विपन्न व्यक्तिलाई फाइबर सिरक प्रदान गरिएको चौधरीले जानकारी दिनुभएको छ ।
वडा सदस्य गुदनसरी ऋषिदेवका अनुसार सामाजिक सुरक्षा भत्ता खानेहरु र वडामा रहेको ६० वर्ष माथिका वृद्धवृद्धा कार्डको आधारमा तथा एकल र गर्भवती महिला सहित विपन्न परिवारको पहिचान गरि सिरक वितरण गरिएको हो । वडाको कोषबाट सिरकको व्यवस्था गरिएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । शुक्रबार औरावनी खानेपानीमा आयोजित एक कार्यक्रमबीच गाउँपालिका अध्यक्ष श्रीप्रसाद यादव र वडा अध्यक्ष अरुण कुमार चौधरीले सिरक जाडो प्रभावितहरुलाई हस्तान्तरण गर्नुभयो ।
त्यसअवसरमा यादवले जाडो प्रभावित परिवारलाई न्यानो कपडाको व्यवस्थाले थोरै भए पनि राहत मिल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले जाडोमा अपांगता भएका व्यक्ति, बालबालिका, वृद्धवृद्धा, बिरामी, गर्भवती महिलालाई विशेष ख्याल राख्न आग्रह गर्नुभयो । जाडो प्रभावितको राहतका लागि गाउँपालिकाको समन्वयमा सिरक वितरण गरेको उहाँले बताउनुभयो । वडा सचिव योगराज निरौलाले जेष्ठनागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति सहित विपन्न परिवारको आवश्यकतालाई महशुस गरेर सिरक वितरण गरिएको बताउनुभयो । कार्यक्रममा जनप्रतिनिधि, कर्मचारी र विभिन्न लक्षित समूह तथा संस्थाका पदाधिकारीलगायतको सहभागिता रहेको थियो ।
१, सुनसरीको गढी गाउँपालिका वडा नंम्बर २ औरवानीका वृद्धवृद्धालाई सिरक वितरण गर्दै ।
तस्विर ः जयकृष्ण यादव । इनरुवा

शोएब अख्तरमाथि लागेको थियो बलात्कारको आरोप

काठमाडौं । पाकिस्तान क्रिकेट टोलीका पूर्व तीव्र गतिका बलर शोएब अख्तरले सनसनीपूर्ण खुलासा गर्दै सन् २००५ मा अष्ट्रेलिया भ्रमण क्रममा आफूलाई ‘रेप’ (बलात्कार) आरोपमा फसाउने कोसिस भएको बताएका छन् । उनले यस खुलासा ‘हेलो एप’को लाइभमा गरेका हुन् ।

‘सन् २००५ मा मलाई अष्ट्रेलिया भ्रमणबाट फिर्ता पठाइएको थियो । मलाई एक महिला बलात्कार आरोपमा तानिएको थियो,’ उनले भने । अख्तरलाई सन् २००५ मा अष्ट्रेलिया भ्रमण दौरान फिर्ता पठाइएको थियो । यसको पछाडि उनी ‘अनफिट’ भएकाे कारण देखाइएकाे थियाे ।

त्यसपछि फेरि खबर आयो शोएब अख्तरमाथि महिला बलात्कारको आरोप लागेको छ । पछिल्लो वर्ष यो घटना स्मरण गर्दै शोएबले हलो एपको लाइभमा बताएका थिए । आखिर के भएको थियो त्यो भ्रमणमा । ‘सन्२००५ मा मलाई अष्ट्रेलिया भ्रमणबाट फिर्ता पठाइयो । ममाथि बलात्कार प्रयास गरिएको आरोप लगाइएको थियो । बास्तवमा पाकिस्तानी टोलीमा मेरो एक साथी थियो । जसको महिलासँग गलत सोच राख्थ्यो । पाकिस्तान ब्यवस्थापकले त्यो खेलाडीको नाम लुकाए,’ अख्तरले भने ।

‘ममाथि यौन दुर्ब्यवहारको केस राखियो । जबकि यो कुनै क्रिकेटरले गरेका थिए । त्यो क्रिकेटरको नाम पाकिस्तानी ब्यवस्थापक र कप्तानले लुकाएका थिए । र मलाई फिर्ता पठाइएको थियो । अख्तरले पछि पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड (पीसीबी) लाई खेलाडीको नाम सोधेको तर बोर्डले सो नाम नभनेको साथै आफ्नो नामसमेत नहटाइएको र सबै खेलाडीले आफूलाईनै शंका गर्दै ‘प्ले ब्वाई’ भनेकोसमेत बताए ।

‘मैले त्यसपछि पीसीबीलाई सोधेको थिए । तर बोर्डले न उसको नाम प्रस्ट रूपमा भन्यो, न त मेरो नाम नै यो घटनाबाट हटायो । सबैले मलाई शंकाको रुपमा हेरे,’ अख्तरले भने, ‘सबैले भने शोएब भाई नै ‘प्ले ब्वाई’ हो । म हजुरहरूलाइ बताइरहेको छु । त्यो क्रिकेटर त्यस समयको इमान्दार केटो थियो ।’

मोदी फेरि बने विश्वकै लोकप्रिय नेता

नयाँ दिल्ली । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी विश्वमै सर्वाधिक लोकप्रिय नेता सावित भएका छन् ।मर्निङ कन्सल्ट पोल्टिकल इन्टेलिजेन्सको ग्लोबल रेटिङमा मोदी सबैभन्दा लोकप्रिय नेता सावित भएका हुन् । मोदीको एप्रोभल रेटिङ ७१ प्रतिशत छ ।

१३ जना नेताहरुको सूचीमा अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेन छैटौं स्थानमा छन् । बाइडेनको एप्रोभल रेटिङ ४३ प्रतिशत छ । बाइडेनको पछि क्रमश क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडो र अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री स्कट मोरिसन छन् । मोदीपछि मेक्सिकोका राष्ट्रपति लोफेज ओब्रादर दोस्रो स्थानमा छन्  भने तेस्रो स्थानमा इटालीका प्रधानमन्त्री मारियो ड्राघी छन् । ओब्रादर र ड्राघीको एप्रोभल रेटिङ ६६ र ६० प्रतिशत छ ।  -एजेन्सी

धोनीले आफ्नो कप्तानीमा बनाएका पाँच सफल भारतीय खेलाडी

काठमाडौं ।  महेन्द्र सिंह धोनीले भारतीय क्रिकेट टोलीको कप्तानी सन् २००८ बाट सुरु गरेका थिए । जव धोनीले भारतीय टोलीको कप्तानी सम्हाले, तब उनलाई निकैनै चुनौती सामना गर्नुपरेको थियो । जस्तो, युवालाई मौका दिनु र भविष्यमा सफल टिम निर्माण गर्नु । धोनीले सबै चुनौतीको सामना गर्दै भारतीय टोलीलाई  केही ऐतिहासिक सफलता पनि दिए ।

धोनीको कप्तानीमा भारतले सन् २००७ मा आईसीसी टी-२० विश्वकप, सन् २०११ मा क्रिकेट वर्ल्डकप, सन् २०१३ मा आईसीसी च्याम्पियन्स ट्रफी जित्यो । यससँगै सन् २००९ मा पहिलो पटक टेष्ट क्रिकेटमा एक नम्बर बन्यो । यस्तै धोनीले आफ्नो कप्तानीमा यस्ता पाँच खेलाडीलाई मौका दिए । जो भारतको लागि ‘म्याच विनर’ बने । आज यिनै पाँच क्रिकेटरले विश्व क्रिकेटमा आफ्नो छाप राखेका छन् ।

विराट कोहली 
विराट कोहलीले धोनीको कप्तानीमा आफ्नो ‘करियर’ सुरुआत गरेका थिए । विराट कोहलीलाई एकदिवसीय (५० ओभर) मा नम्बर तीनमा ल्याउने मौका धोनीले नै दिएका थिए । धोनीले कोहलीको राम्रो प्रदर्शन देखेर टेष्ट टोलीमा समेत मौका दिए । कोहली सन् २०११-१२ को अष्ट्रेलिया भ्रमणमा सफल भएका थिएनन् । तर धोनीले उनलाई लगातार मौका दिए । जहाँ कोहलीले अर्धशतकसमेत लगाए ।

कोहलीले एडिलेटमा शतक बनाएर आलोचकलाई जवाफ फर्काएका थिए । सन् २०१२ मा पर्थमा टिम छनोटकर्ताले कोहलीको स्थानमा रोहित शर्मालाई मौका दिन चाहन्थे । तर धोनीले आफ्नो ११ टिममा विराट कोहलीलाई सामेल गराए । यो कुरा भारतीय पूर्व ब्याटर वीरेन्द्र सहवागले बताएका थिए । सोही समय सहवाग उपकप्तान दिए र उनले धोनीलाई बताएअनुसार नै रोहितको स्थानमा कोहलीलाई छनोट गरिएको थियो ।

रोहित शर्मा 
धोनीले रोहित शर्माको लगातार खराब प्रदर्शन बावजुद मौका दिइरहे । जसले उनको करियर पूरा बदलिएको थियो । रोहितलाई एकदिवसीय क्रिकेटमा ओपनर बनाउन धोनीको सबैभन्दा योगदान रहेको छ ।  सन् २०१३ मा जब धोनीले रोहितलाई ओपनिङ गर्ने मौका दिए, तब रोहितको अलग रूप देख्न पाइएको थियो । रोहित शर्मालाई आक्रामक बनाउन धोनीको ठूलो हात रहेको छ ।

रविचन्द्रन आश्विन 
रविचन्द्रन आश्विन आज विश्वको एक उत्कृष्ट अफ स्पिनर बलर हुन् । धोनीले पहिलोपटक सन् २०१० को आईपीएलमा खेल्न मौका दिएका थिए । जहाँ आश्विनको शानदार प्रदर्शन रह्यो । आश्विन चेन्नई सुपर किङ्स (सीएसके) मा धोनीको कप्तानीमा खेल्ने गर्दथे । धोनीले आश्विनको प्रतिभा देखे र भारतीय टोलीमा समावेश गरे । जसकारण भारतीय टिममा आश्विनले स्थान पाएका छन् । आश्विन सन् २०१० मा टिममा परे । त्यसको एक वर्षपछि नै सन् २०११ को विश्वकपको लागि टोलीमा स्थान बनाए । यसरी नै आश्विनले टेष्टमा समेत खेल्ने मौका पाए ।

रवीन्द्र जडेजा
रवीन्द्र जडेजा भारतीय टोलीका सबैभन्दा बढी ‘म्याच विनर’ बनेका छन् । ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङ तीनै पक्षमा जडेजामाथि कसैले जवाफ फर्काउन सक्दैन । जडेजालाई भारतीय टोलीमा स्थान दिनेमा धोनीकै हात रहेको छ । जडेजा धोनीको कप्तानीमा चेन्नई सुपर किङ्सबाट आईपीएल खेले । आफ्नो मनकारी खेलाडी भएकै कारण धोनीले आईपीएलमा जडेजालाई स्थान दिए । उनले कहिले पनि जडेजालाई निकाल्ने प्रयासनै गरेनन् । मात्र मौका दिए । जसको कारण जडेजा उत्कृष्ट अल राउन्डर बने ।

सुरेश रैना
महेन्द्रसिंह धोनी र सुरेश रैनाको मित्रता विशेष छ । अहिले त रैनाले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट संन्यास लिइसके । तर रैना आईपीएलमा चेन्नई सुपर किङ्सका लागि सबैभन्दा बढी ‘म्याच विनर’ बने । धोनीले रैनालाई आफ्नो कप्तानीमा भारतीय टिममा धेरै मौका थिए । धोनीले रैनाको बारेमा बताएका थिए, ‘रैना सबैभन्दा राम्रो खेलाडी हुन् । यस्तोमा हामीले उनलाई समर्थन गर्नुपर्छ । यदि हामी उसलाई समर्थन गर्दैनौं त उसले आफ्नो ‘नेचुरल’ खेल खेल्दैन र सस्तोमा आउट हुनेछ ।’ धोनीले रैनालाई लगातार खेल्ने मौका थिए । जसको कारण रैना आज पनि टी-२० क्रिकेटमा खतरनाक खेलाडीको रूपमा चिनिन्छन् । यसैकारण पनि रैनालाई बनाउनुमा धोनीको ठूलो हात मानिन्छ ।

एमाले उपाध्यक्ष पोखरेलको प्रश्न- प्रधानमन्त्री देउवा गठबन्धनको बन्दी बनेकै हुन् ?

काठमाडौं । एमाले उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा गठबन्धनको बन्दी बनेको आरोप लगाएका छन् । बहालवाला मन्त्रीले गौर नरसंहार दोहोर्‍याउने चेतावनी दिँदासमेत प्रधानमन्त्रीले उनलाई केही गर्न नसकेको भन्दै आपत्ति जनाएका छन् ।

नेता पोखरेलले शुक्रबार दिउँसो सामाजिक सञ्जालमार्फत देउवालाई एक्सन चाल्न आग्रहसमेत गरेका छन् । उनले गठबन्धनको सूत्राधार हुँ (माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड) तर्फ लक्षित गर्दै केही बोल्न नसकेको आरोप लगाएका छन् ।

‘गठबन्धनकी एउटी नेतृ र बहालवाला मन्त्रीले विगतमा (आफूहरूद्वारा) घटित गौर नरसंहार दोहोर्याउने उद्दण्ड हुंकार गरिन् । विगत गौर नरसंहारमा पीडित हूँ भन्ने र अहिलेको गठबन्धनका प्रमुख सूत्राधार हूँ भन्ने केही बोल्छन्-बोल्दैनन्, गर्छन् गर्दैनन् ? प्रम देउवा गठबन्धनको बन्दी बनेकै हुन् ?’ एमाले उपाध्यक्ष पोखरेलले प्रश्न गरेका छन् ।

२०६३ चैतमा रौतहटको गौरमा तत्कालीन मधेसी जनअधिकार फोरम र माओवादीले राइस मिलमा एकैपटक कार्यक्रम गर्दा भएको झडपमा २८ जना मारिएका थिए । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री यादवले बुधबार रौतहटमा जनमत पार्टीका अध्यक्ष सिके राउतलाई फेरि गौर नरसंहार दोहोर्‍याउने र त्यसमा राउत मारिने अभिव्यक्ति दिएकी थिइन् ।

यो पंक्षी जो शिकारका लागि समुद्रभित्र ६२ फिट गहिराईमा पुग्छ

लन्डन । कालो र खैरो रंगको अल्बाट्रोसेस नाम गरेको समुद्री पक्षी पंक्षी शिकारका लागि समुद्रभित्र ६२ फिट (१९ मिटर) सम्म पुग्ने एउटा पछिल्लो अध्ययनले निस्कर्ष निकालेको छ । युनिभर्सिटी अफ अक्सफोर्डका अनुसन्धानकर्ता गरेको एउटा अध्ययनमा यस्तो निस्कर्ष निकालिएको हो । यसअघिका अध्ययनले सो चरा २० देखि ३० फिट गहिराईमा पुग्ने बताइएको थियो । समुद्री अल्बाट्रोसको अस्थित्व जोखिममा रहेको विज्ञहरुले बताउँदै आएका छन् ।

अनुसन्धानकर्ताहरुका अनुसार १५ देखि २२ अल्बाट्रोस प्रजाति लोपन्मुख अवस्थामा छन् । पछिल्ला दशकमा यो चराको संख्या पनि ह्वात्तै घटेको छ । ठूला समुद्रामा माछा मार्न राखिएका हुक र अन्य पासोमा परेर अल्बाट्रोसको संख्या घटेको हो । यो चरा प्रायः दिउसोको समयमा समुद्रमा हाम फाल्ने गरेको अनुसन्धाकर्ताहरुको भनाई छ । अध्ययनको निस्कर्ष करेन्ट वायोलोजीमा प्रकाशित छ ।  -एजेन्सी

मुगुका विद्यार्थी साग बेचेर पढाइ खर्च जुटाउँदै

मुगु । मुगुका ग्रामीण भेगका केही स्थानीयलाई आफ्नो जीवन धान्न पनि हम्मेहम्मे हुने गरेको छ । विहान के खाउँ, बेलुका के खाउँ भन्ने चिन्ताले दिन प्रतिदिन पिरोल्ने गरेको छ । र पनि जसोतसो जीवन गुजारेका छन् । एक छाक टार्न दिनभरि परिश्रम गरे पनि अपुग हुने मजदुर नानीकला नेपाली गुनासो गर्छिन् । मजदुरलाई मात्र होइन बालबालिकालाई अध्ययनका लागि किताब, कलम र कापीको जोहो गर्न पनि उत्तिकै सकस छ  ।

छायानाथ रारा नगरपालिका–५ को श्री नेपाल राष्ट्यि आधारभूत विद्यालयकी कक्षा ५ मा अध्ययनरत छात्रा सविता कार्की आफ्नो पढाई खर्च जुटाउन बिहान र बेलुका सदरमुकाम गमगढी बजार धाउने गरेकी छन् । घरमा आर्थिक अवस्था कमजोर भएको र घरमा पनि पढाइ खर्च जुटाउन नसक्ने भएपछि उनी आफैले उत्पादन गरेको हरियो सागशब्जी सदरमुकाममा लगेर बेचेर अध्ययनका लागि आर्थिक जोहो गर्छिन् ।

‘म बिहान ६ बजेदेखि ९ बजेसम्म र बेलुका ५ बजेदेखि ६ सम्म प्रत्येक दिन तरकारी बेच्ने गर्छु,’ सविताले भनिन्, ‘साग बेच्दा एक मुठाको ५ देखि १० रुपैयाँसम्म आउँछ । त्यसैले पढाइ खर्च धान्ने गरेको छु । उनका अनुसार एक डोकाबाट साग बेच्दा १०० देखि ५०० रुपैयाँसम्म कमाइ हुन्छ । सविताजस्तै आर्थिक अवस्था कमजोर भएका बालबालिका सदरमुकाममा साग बेचेर पढाइ खर्च जुटाउने गरेका छन्