तिहार र छठमा हराउँदै गाउँघरको मौलिकता: आधुनिकताको प्रभावले परम्परागत संस्कृति सङ्कटमा – Nagarikabhiyan : National News

तिहार र छठमा हराउँदै गाउँघरको मौलिकता: आधुनिकताको प्रभावले परम्परागत संस्कृति सङ्कटमा

देवानगञ्ज । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महान् पर्वहरू तिहार र छठ पर्व र यसको रमझम गाउँदेखि सहरसम्मै छाउन थालेको छ । तर, समयको परिवर्तनसँगै सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका लगायत मधेस क्षेत्रका विभिन्न गाउँहरूमा यी पर्वहरूले मनाउने परम्परागत मौलिकता भने क्रमशः हराउँदै गएको छ।
​
केही दशकअघिसम्म गाउँघरमा तिहार र छठ पर्वको बेला देखिने सामाजिक सद्भाव, आपसी सहयोग र माटोको सुगन्ध बोकेका रीतिरिवाजहरू अहिले आधुनिकताको दौडमा ओझेल पर्दै गएका छन्।
​
​केही समयअघिसम्म तिहारको समयमा गाउँघरमा खेलिने देउसी–भैलोमा स्थानीय बाजागाजा (मादल, झ्याली, ढोलक) को प्रयोग र मौलिक गीतहरूको महिमा हुन्थ्यो। घरका गृहिणीहरूले आँगनमा आफ्नै हातले चामलको पिठो र विभिन्न रङ मिसाएर बनाएका कलात्मक राङ्गोली तथा घर लिपपोत गर्ने चलन थियो।
​
तर, अहिले देवानगञ्ज र आसपासका क्षेत्रहरूमा यी मौलिक परम्पराहरू फेरिँदै गएका छन्। स्थानीय संस्कृतिभन्दा पनि चर्को स्वरका डीजे (DJ) बाजा बजाउने, प्लाष्टिकका तयार गरिएका कृत्रिम फूलका माला र झिलीमिली बिजुलीका बत्तीहरूले माटोको सुगन्ध बोकेका परम्परालाई विस्थापित गर्दै लगेका छन्। पुराना र स्थानीय लोकभाकाका साटो आधुनिक पप तथा फिल्मी गीतहरूले तिहारको सांस्कृतिक महत्वलाई कमजोर बनाउँदै लगेको स्थानीय ज्येष्ठ नागरिकहरूको गुनासो छ।
​
​मधेश क्षेत्रको महान् लोकपर्व छठमा पनि यही किसिमको परिवर्तन देखिन थालेको छ। छठ पर्वलाई प्रकृतिको पूजा र शुद्धताको प्रतीक मानिन्छ, जहाँ बाँसका कोनिया (टोकरी), नाङ्लो, माटोका भाडाकुँडा र स्थानीय रूपमा उत्पादित कृषि उपजहरूको विशेष महत्व हुन्छ।
​
तर, अहिले बजारमा पाइने प्लाष्टिकका सामग्रीको प्रयोग बढ्दै गएको छ भने पूजाको व्यवस्थापनमा देखासिकी र तामझाम हाबी हुन थालेको छ। छठ घाटहरूमा पहिला जस्तो सामूहिक अपनत्व, आपसी मेलमिलाप र सादगीपन देखिन छोडेको छ। महँगा स्पिकर र आधुनिक सङ्गीतले छठको शान्त र पवित्र वातावरणलाई समेत असर पार्न थालेको स्थानीयहरूको अनुभव छ।