हतियारको डिल गर्न ६ घण्टाका लागि भारत आउँदै पुटिन – Nagarikabhiyan : National News

हतियारको डिल गर्न ६ घण्टाका लागि भारत आउँदै पुटिन

रुसले नयाँ वर्षको जनवरी महिनामै आफ्नो छिमेकी राष्ट्र युक्रेन कब्जा गर्ने अमेरिकाले दावी गरिरहेको अवस्थामा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन आफ्नो असल छिमेकीका रुपमा रहेका भारतको भ्रमणमा आउँदैछन् । युक्रेनविरुद्ध युद्धको तयारी गरिरहेको भनिएको रुसी राष्ट्रपतिको यो भ्रमणलाई महत्वका साथ हेरिएको छ ।

रुसी राष्ट्रपति पुटिन र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच आज उच्चस्तरीय द्धिपक्षीय भेटवार्ता हुँदैछ । साँझ ५: ३० बजे पुटिन र मोदीबीच शिखर वार्ता हुने बताइएको छ । यद्यपि पुटिन कति बजे नयाँ दिल्ली आइपुग्ने अझैसम्म सार्वजनिक गरिएको छैन ।

पुटिनले आफ्नो ६ घण्टे दिल्ली भ्रमणमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग वार्ता गर्ने कार्यक्रम छ । भारत र रुसले हालै रक्षा र विदेश मामिलासम्बन्धी छलफल गर्न टु प्लस टु संयन्त्र निर्माण गरेका छन् ।

भारतीय संचारमाध्यमका अनुसार दुई नेताबीचको भेटवार्तामा रक्षा र व्यापारमा लगानीसहित ऊर्जा तथा प्रविधिको विषयमा छलफल हुनेछ । वार्तापछि दुबै मुलुकले संयुक्त वक्तव्य सार्वजनिक गर्ने छन् । मेक इन इन्डिया कार्यक्रम अन्तर्गत भारत र रुसबीच भारतीय सेनाको लागि ७.५ लाख एके–२०३ राइफल उत्पादन गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा छ । पुटिन भ्रमणको मुख्य आकर्षण एके–२०३ एसल्ट राइफल उत्पादनसम्बन्धी सम्झौतालाई मुख्य मानिएको छ । पुटिन आजै राती पौने १० बजे स्वदेश फर्कने कार्यक्रम छ ।

पुटिनको दिल्ली भ्रमणमा भारतीय रक्षामन्त्री राजनाथ सिंह र रुसी विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभको भेटवार्तादेखि सुरु हुनेछ । भारतीय विदेशमन्त्री एस जयंशकरले रुसी समकक्षीसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ । रुसी राष्ट्रपति निकै कम यात्रा गर्नेमा पर्छन् । पुटिनको भारत भ्रमणलाई अनेक कोणबाट हेर्ने गरिएको छ । दुवै देशबीच लामो समयदेखि स्थायी सम्बन्ध छ जसलाई केबल मैत्रीपूर्ण सम्बन्धका रुपमा मात्रै वर्णन गर्न सकिन्छ । यस्तोमा निकै छोटो समयका लागि भएपनि पुटिनको यो दिल्ली यात्रालाई निकै विशिष्ट मानिएको छ ।

पुटिन र मोदीबीच यसअघि अक्टोबर २०१८ मा भेटवार्ता भएको थियो । त्यसपछि विश्व राजनीतिमा धेरै उतारचढाव, बदलाव आयो । यसबीच हुन लागेको द्विपक्षीय भेटमा राष्ट्रपति पुटिन विभिन्न मुद्यामाथि भारतीय प्रधानमन्त्रीको दृष्टिकोण र विचार जान्ने प्रयास गर्ने विश्लेषण गरिएको छ । संभवत यो भ्रमणमा अमेरिकी नेतृत्वको नेटो सेना र युक्रेन, अमेरिकासँग बढ्दो सम्बन्ध, चीनप्रतिको धारणन लगायतको विषय पनि पुटिनले उठाउनसक्ने बताइएको छ । विश्वस्तरमा हालै सबैभन्दा ठुलो बदलाव अफगानिस्तनमा भएको छ । जहाँ तालिबानको नयाँ सरकारले नियन्त्रण जमाएको छ । रुसले तालिबानलाई उचित शासक भन्ने गरेको छ । र तालिबानप्रति रुसको स्वीकार्यताले भारतको छिमेकी पाकिस्तानको क्षेत्रीय स्थिति बलियो भएको छ । जसले भारतलाई चिन्तित पारिदिएको छ । साथै रुस भारतको अमेरिकाप्रतिको बढ्दो झुकावले पनि चिन्तित छ ।

खासगरि क्वाडको संदर्भमा ।अमेरिका, जापान, भारत र अस्ट्रेलिया क्वाडको चार सदस्य देश हुन् । यो समूहले हालै कोरोना महामारीविरुद्ध लड्न एकअर्कालाई सहयोग गरेका थिए । यसका साथै चीनको समुद्री क्षेत्रहरुको दाबीलाई चुतौती पनि दिएका छन् । गत सेप्टेम्बरमा अमेरिकामा क्वाड मुलुकको बैठक बसेको थियो । त्यसलगत्तै चिनियाँ संचारमाध्यम तथा विशेषज्ञहरुले यो हिन्दप्रशांत क्षेत्रमा चीनको प्रभाव नियन्त्रण गर्ने अर्को एक प्रयास भएको बताएका थिए । रुसले भने क्वाडलाई एशियन–नाटोका रुपमा रेखांकित गरेको छ ।

अमेरिका र चीनबीचको विरोधाभासमाथि भारत र रुसको मत अलग–अलग हुनसक्छ । चीनसंग रुसको गहिरो र बलियो सम्बन्ध छ । कम से कम यि दुई देशबीच चीन–अमेरिकाको जस्तो लामो समयदेखि चलिरहेको बैचारिक मतभेद र अविश्वासले भरिएको इतिहास छैन । अहिलेसम्म रुस भारतका लागि हतियारहरुको मुख्य सप्लायर हो । तर पछिल्लो समय भारतले अन्य विकल्पहरुमा पनि ध्यान दिन थालेको छ । गत वर्ष भारतमा रुसबाट आउने हतियारमा पचास प्रतिशत कम भएको थियो । यसले पनि दुई देशबीचको सम्बन्धमा खटपट सुरु भएको थियो । यद्यपी पुटिन र मोदीबीच व्यक्तिगत सम्बन्ध बलियो रहेको मानिन्छ । आजको भ्रमणमा दुवै नेताहरुले आफुबीचको गतिरोध हल गर्ने प्रयास गर्ने विश्वास गरिएको छ ।